Leerkrachtengids

Deze gids is bedoeld om leerkrachten te helpen thema’s van klimaatbescherming en energie in hun lessen te integreren. De gids levert achtergrondinformatie en een aantal suggesties over hoe dergelijke onderwerpen in de klas benaderd kunnen worden.

De thema’s kunnen aan de leerlingen gepresenteerd worden door middel van voorbereidende discussies, waardoor zij kunnen leren hoe energieverbruik van invloed is op klimaatverandering en hoe geavanceerde materialen bijdragen aan een duurzame toekomst.

De gids biedt geen erg concrete oplossingen over hoe dergelijke thema’s als les ingezet kunnen worden, daar de schoolleerplannen van land tot land verschillen. Het is de taak van de coördinerende leerkrachten om de gegeven informatie aan te passen aan en te filteren voor hun leerlingen per leeftijdsgroep.

Introductie

Het klimaat op onze planeet is veranderlijk. In de afgelopen jaren hebben wetenschappers aangetoond dat sommige menselijke activiteiten klimaatverandering kunnen vergroten en de temperatuur op aarde kunnen beïnvloeden. Zo hebben de verbranding van fossiele brandstoffen en het kappen van bossen ertoe geleid dat er veel sneller kooldioxide vrijkomt en in de atmosfeer wordt opgeslagen dan gebeurd zou zijn met alleen natuurlijke processen.

Dit resulteert in variaties in temperatuur, neerslag, wind en alle andere aspecten van het klimaat op aarde. De Conventie over Klimaatverandering van de Verenigde Naties stelt dat de klimaatverandering ‘direct of indirect toe te schrijven is aan menselijke activiteit die de samenstelling van de atmosfeer in de hele wereld verandert, en die naast natuurlijke klimaatvariaties waargenomen kan worden in vergelijkbare periodes’.

‘Klimaatverandering’ is op school een vertrouwd onderwerp; de nieuwe generatie houdt zich bezig met oplossingen voor duurzame energie en is zich heel erg bewust van de energie-uitdagingen die voor ons liggen.

Achtergrondinformatie

Het schoolprogramma ‘Energie is onze toekomst’ beslaat drie hoofdthema’s:

1. Energie-efficiëntie: het effect van ontwerp en materiaalkeuze op energieverbruik.

Energieverbruik wordt door veel factoren beïnvloed. Een daarvan is productontwerp, dat uiterst belangrijk is bij het bepalen hoe energie-efficiënt een product is. Leerlingen worden aangemoedigd na te denken over de ontwerpkeuzes die gemaakt kunnen worden om producten meer energie-efficiënt te maken, bijvoorbeeld welke materialen gebruikt moeten worden om een product bepaalde gewenste eigenschappen te geven (licht van gewicht, goede isolatie-eigenschappen, etc.).

2. Klimaatbescherming: hoe ons dagelijks gedrag kan bijdragen aan de vermindering van uitstoot van broeikasgassen.

Energieopwekking is de belangrijkste oorzaak van uitstoot van broeikasgassen. Leerlingen worden uitgedaagd manieren te zoeken waarop hun gedrag kan leiden tot meer efficiënt gebruik van energie. Hieronder vallen thema’s als vervoer, verwarming en koeling van gebouwen, en verpakking.

3. Hulpbron-efficiëntie: hoe wij allemaal iets kunnen doen om te besparen op natuurlijke hulpbronnen.

Natuurlijke hulpbronnen ontzien door ze zo efficiënt mogelijk te gebruiken is een zeer belangrijk element bij het bestrijden van klimaatverandering. Leerlingen worden aangemoedigd na te denken over hoe zij in het dagelijks leven hulpbronnen kunnen sparen gezien vanuit een levenscyclusperspectief (‘levenscyclus’ houdt alle verschillende stadia in van de levensduur van een product), met ideeën zoals recyclen en afval gebruiken als energiebron.

Suggesties

Lessen over aan energie gerelateerde onderwerpen kunnen een belangrijk effect hebben op leerlingen en een nog veel groter effect op hun familie en andere leden uit hun lokale gemeenschap. Om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op deelname aan onze activiteiten en competities moeten leerlingen basiskennis hebben over energie-efficiëntie, acties op het gebied van klimaatbescherming en hulpbron-efficiëntie; zij moeten begrijpen hoe deze zaken ons leven beïnvloeden en hoe zij dus hun persoonlijke ideeën kunnen omzetten in een bijdrage aan de activiteitencompetities.

Gebaseerd op de informatie die zij verzamelen, leren leerlingen een standpunt in te nemen over dergelijke onderwerpen of ideeën en feiten met hun leeftijdgenoten uit te wisselen. Ze moeten aangemoedigd worden open te blijven staan voor verschillende ideeën, en actieve en verantwoordelijke luisteraars te zijn.

Enkele van de volgende suggesties kunnen gebruikt worden om reacties bij leerlingen op te roepen en hen te helpen gericht te blijven op de genoemde thema's:

• Breng de klas in contact en maak hen vertrouwd met de concepten energie- en hulpbron-efficiëntie en klimaatbescherming, voor elke leerling op zijn eigen leeftijdsniveau.
• Bespreek basisacties om op school en thuis energie te besparen.
• Bespreek klimaatverandering in de plaatselijke omgeving, de gevolgen ervan en de manieren om die te voorkomen: het broeikaseffect, milieuvriendelijk vervoer, recyclen.
• Bespreek de rol van geavanceerde materialen (zoals kunststoffen) bij het helpen van energiebesparing in gebouwen en in het vervoer.
• Vraag leerlingen uit te zoeken hoe energie-efficiënt hun huis is, de auto van hun ouders of vrienden, de computer of andere energie gebruikende producten.
• Moedig leerlingen aan voorbeelden van inefficiënt energiegebruik op school aan te wijzen.
• Leg uit wat energie-efficiënt gedrag bepaalt.
• Nodig leerlingen uit te praten over bronnen van vernieuwbare energie (de voor- en nadelen: landschaps/omgevingsverstoring).
• Bespreek de energiebehoeften van de mens en de mate waarin wij moeten vertrouwen op oplossingen van traditionele en/of vernieuwbare energie.
• Maak leerlingen vertrouwd met het concept van antwoorden op het gebied van technologische vernieuwing op de energieproblemen van de wereld; economische, milieu- en politieke implicaties in ons dagelijks leven.

Het organiseren van de hier genoemde voorbereidende discussies kan een essentiële activiteit zijn om te zorgen voor een geslaagde integratie van het schoolprogramma in de lessen. Daarnaast kan het een positief effect opleveren in termen van pedagogische en sociale waarde, die zijn weerslag vindt in de kennis, vaardigheden en het gedrag van de leerlingen.

Nuttige koppelingen

Schoolcompetities

Chat-sessies