Een leidraad voor het door het hele vakkenpakket heen lesgeven over energie-efficiënte, energiebesparing en hernieuwbare-energieoplossingen

Inleiding

De leidraad heeft niet tot doel aan de eisen van een bepaald vak te voldoen, maar overeen te komen met alle lesprogramma’s in Europa. Een pakket online les- en leermiddelen vult deze leidraad aan en maakt het leerkrachten mogelijk het project af te stemmen op hun eigen lesprogramma.

Wij moedigen leerkrachten van verschillende vakken aan hun klas bij onze activiteiten en onze competitie te betrekken. De klassen kunnen één hoofddocent hebben of een groep docenten, die uit verschillende vakdocenten bestaat die energie-efficiënte, energiebesparing en hernieuwbare-energieoplossingen door het totale lesprogramma heen onderwijzen. In zo’n groep kunnen leerkrachten zitten die natuurwetenschappen, talen, mens- en maatschappijvakken, kunst en ICT geven. De aanpak over de verschillende vakken heen is nodig om leerlingen energie-onderwerpen te laten koppelen aan het werkelijke leven, en zodoende een bijdrage te laten leveren aan de op internet gebaseerde activiteit en de competitie..

Achtergrondinformatie

1. Energie-efficiëntie

Door ratificatie van het Kyoto-protocol en invoering van het Energie Efficiëntie Actie Plan van de EU heeft de Europese Unie zich verplicht tot drastische reductie zowel van het energieverbruik als van CO₂-uitstoot in de EU-landen. Eén hoofddoel is een reductie in energieverbruik van 20% tegen het jaar 2020. Om dit doel van energie-efficiëntie te bereiken moet Europa zijn huidige resultaten meer dan verdubbelen. Het politieke kader moet dienovereenkomstig ingericht worden, en de gedragspatronen van onze maatschappij moeten zo veranderen dat wij energie op de meest efficiënte manier gebruiken.

Enkele voorbeelden van energie-efficiëntie staan hieronder opgesomd:

• verbeterde isolatie van huizen om warmteverlies te beperken;
• lichtgewicht materiaal, dat brandstofgebruik en CO₂-uitstoot tijdens het transport vermindert;
• producten die efficiënt energie gebruiken, bijvoorbeeld energiebesparende gloeilampen.

2. Energiebesparing

Iedereen kan op allerlei manieren zijn of haar gedrag veranderen om bij te dragen aan energiebesparing. Een paar suggesties zijn:

• langzamer rijden om brandstof te besparen;
• douchen in plaats van in bad gaan;
• huishoudelijke apparatuur niet op de standby-stand laten staan;
• lopen in plaats van de auto nemen voor korte stukjes;
• lampen uitdoen als je de kamer uit gaat;
• met het openbaar vervoer reizen.

3. Hernieuwbare energie

Hernieuwbare energie houdt alle kracht- en energiebronnen in die altijd beschikbaar zijn en nooit uitgeput raken. Voorbeelden van dergelijke bronnen, en hoe de kracht ervan omgezet kan worden in energie, staan hieronder:

• zonne-energie: het zonlicht wordt door zonnepanelen opgevangen voor de productie van energie (warmte en elektriciteit);
• windenergie: windkracht wordt door windturbines omgezet in elektriciteit;
• bio-energie: de energie die opgewekt wordt door biologische processen (planten en van planten afgeleid materiaal; het wordt ook wel energie uit biomassa genoemd) en omgezet wordt in warmte en elektriciteit door (speciaal ontworpen) energiecentrales;
• waterkracht: de kracht van stromend water, door waterturbines omgezet in elektriciteit
• geothermische energie: de energie die binnen in de aarde beschikbaar is en als warmte gewonnen wordt door bijvoorbeeld koud water in te brengen.

We moeten energieoplossingen vinden!

Als we energie efficiënter gebruiken, energie besparen en hernieuwbare energie stimuleren, heeft dat significante voordelen waar het het effect op het milieu en de economie betreft:

• het reduceert de opwarming van de aarde;
• het maakt ons minder afhankelijk van conventionele energiebronnen en fossiele brandstoffen;
• het bespaart geld, doordat we dan energie efficiënter gebruiken (meer voor minder).

Lessuggesties

Als u lesgeeft over energie-efficiëntie, energiebesparing en hernieuwbare energie, kan dat een heel belangrijk effect op uw leerlingen hebben en een sneeuwbaleffect op hun familie en andere leden van de lokale gemeenschap. Om tot een goed resultaat te kunnen komen (tekst vergezeld van beeldmateriaal) moeten leerlingen basiskennis opdoen van energie-efficiëntie, energiebesparingsactiviteiten en hernieuwbare energie; ze moeten begrijpen hoe die van invloed zijn op ons leven en op die manier begrijpen hoe zij hun persoonlijke denkbeelden kunnen omzetten in een tastbaar resultaat.

Leerlingen kunnen beginnen met het verzamelen van achtergrondinformatie. Vervolgens kunnen zij hun nieuwe kennis gebruiken voor het innemen van een standpunt over onderwerpen die daarmee te maken hebben, en voor het uitwisselen van ideeën en feiten met hun medeleerlingen. Leerlingen moeten aangemoedigd worden open te blijven staan voor verschillende ideeën, en actieve, ontvankelijke luisteraars te zijn.

Enkele van de volgende tips kunnen gebruikt worden om reacties bij de leerlingen op te roepen en daarna de discussie te concentreren op het onderwerp van uw les:

• Leid het concept van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie in, en bespreek eenvoudige acties voor het besparen van energie op school en thuis.
• Bespreek of deze energieoplossingen geschikt zijn voor de eigen lokale gemeenschap.
• Zoek uit hoe energie-efficiënt je huis, de auto van je ouders of van je vrienden en vriendinnen, je computer of andere producten die energie gebruiken, zijn;
• Identificeer energie-inefficiënties op school;
• Begrijp wat energie-efficiënt gedrag tot stand brengt;
• Identificeer mogelijke hernieuwbare-energiebronnen;
• Hernieuwbare-energiebronnen hebben ook hun voor- en nadelen (verstoring van het landschap of de omgeving), en dit kan een discussieonderwerp zijn.
• Kan de mens alleen op oplossingen van hernieuwbare energie vertrouwen?
• Technologisch-innovatieve antwoorden op de energieproblemen van de wereld: economische, milieukundige en politieke implicaties in ons dagelijks leven.
• Wat wordt er gedaan aan de ontwikkeling van nieuwe energiebronnen?

Na deze voorbereidende discussies kunnen leerlingen beginnen met een bijdrage te leveren aan de activiteit Mijn energietreinverhaal en de Energie is onze toekomst-competitie. Lees voor meer informatie over hoe u kunt deelnemen de richtlijnen van de activiteit en de competitieregels.

Petru Dumitru